Δημόσια υγεία: Η διαχείριση της κριτικής από τη Δημοτική Αρχή
Δημόσια υγεία: άλλο η προστασία της, άλλο η δίωξη της κριτικής
Όταν ο Δήμος επιλέγει τη δικαστική αντιπαράθεση αντί της τεκμηριωμένης δημόσιας απάντησης
Η πρόσφατη, απόφαση της πλειοψηφίας του Δημοτικού Συμβουλίου να προσφύγει ο Δήμος Κατερίνης στη Δικαιοσύνη κατά δημοσιογραφικής σελίδας, αναδεικνύει ένα ευρύτερο θεσμικό ζήτημα: με ποιον τρόπο οφείλει να αντιδρά μια δημόσια αρχή όταν θεωρεί ότι αδικείται, συκοφαντείται ή αντιμετωπίζει ανακριβή δημοσιεύματα;
Με στοιχεία, επίσημες απαντήσεις, δημοσιοποίηση εγγράφων και ανοιχτό δημόσιο διάλογο; Ή επιστρατεύοντας τη θεσμική, οικονομική και νομική ισχύ του Δήμου απέναντι σε όσους τον επικρίνουν;
Μεταξύ των θεμάτων που επικαλέστηκε η Δημοτική Αρχή για να θεμελιώσει την ανάγκη θεσμικής προσφυγής του Δήμου περιλαμβάνεται αναφορά στη λειτουργία του βιολογικού καθαρισμού.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το συγκεκριμένο ζήτημα αντιμετωπίζεται με όρους «δυσφήμησης» του τόπου. Το 2022, όταν εκφράστηκαν ανησυχίες για ενδεχόμενη ρύπανση και για τη λειτουργία της εγκατάστασης, ο τότε Δήμαρχος δήλωνε ότι ο Δήμος δεν θα έμενε αδιάφορος απέναντι σε όσους «δυσφημούν» την περιοχή. Ο τότε πρόεδρος της ΔΕΥΑΚ μιλούσε για ανθρώπους που όφειλαν να ζητήσουν συγγνώμη, ενώ η Αντιπεριφερειάρχης, ανήγαγε την κριτική των πολιτών σε «προσωπική στοχοποίησή» της και προειδοποιούσε ότι αυτή δεν θα γινόταν πλέον ανεκτή.
Έκτοτε, όμως, ακολούθησαν γνωμοδοτήσεις αρμόδιων υπηρεσιών, αποφάση περιβαλλοντικών όρων, εκθέσεις αυτοψίας και ελέγχου με αναφορές σε παραβάσεις, ιστορικό συμμόρφωσης και προβλεπόμενες διορθωτικές ενέργειες.
Τα έγγραφα αυτά δεν αποδεικνύουν αυτομάτως κάθε επιμέρους ισχυρισμό που έχει δημοσιευθεί. Καταδεικνύουν, όμως, ότι οι ανησυχίες και τα ερωτήματα για τη λειτουργία των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων δεν γεννήθηκαν σε ένα πραγματικό κενό και δεν μπορούν να απορρίπτονται συλλήβδην ως κακόβουλη δυσφήμηση.
Είναι άλλο η προστασία ενός Δήμου ή μιας δημοτικής επιχείρησης από ψευδείς και επιζήμιους ισχυρισμούς και άλλο η μετατροπή της δικαστικής προσφυγής σε γενική θεσμική απάντηση απέναντι σε ενοχλητική, υπερβολική ή ακόμη και ανεπαρκώς τεκμηριωμένη κριτική.
Η ελευθερία της έκφρασης και του Τύπου δεν απαλλάσσει κανέναν από την υποχρέωση τεκμηρίωσης. Ούτε αποκλείει τη δικαστική προστασία απέναντι στη συκοφαντία. Όμως η ευθύνη μιας δημόσιας αρχής είναι αυξημένη. Δεν αρκεί να δηλώνει ότι όλα λειτουργούν σωστά ή ότι όσοι διατυπώνουν ανησυχίες βλάπτουν τον τουρισμό και την εικόνα της περιοχής.
Σε κάθε περίπτωση, η διαπίστωση και η επαλήθευση της περιβαλλοντικής συμμόρφωσης δεν ανήκουν στη διακριτική ευχέρεια της δημοτικής επιχείρησης ούτε της Δημοτικής Αρχής. Αποτελούν αρμοδιότητα του Τμήματος Περιβάλλοντος και Υδροοικονομίας της Π.Ε. Πιερίας, το οποίο διενεργεί τις αυτοψίες, αξιολογεί τις παραβάσεις, καθορίζει τις απαιτούμενες διορθωτικές ενέργειες και πραγματοποιεί τους σχετικούς επανελέγχους.
Δεν αρκεί, επομένως, η Δημοτική Αρχή να βεβαιώνει η ίδια ότι όλα λειτουργούν ορθά. Οφείλει να ενημερώνει πλήρως τους πολίτες για τις ενέργειες της ΔΕΥΑΚ και να θέτει στη διάθεσή τους τις διαπιστώσεις, τις εκθέσεις και τα αποτελέσματα των ελέγχων της αρμόδιας υπηρεσίας.
Η επικείμενη θεσμοθετημένη διαδικασία απολογισμού της Δημοτικής Αρχής, αποτελεί το κατεξοχήν πεδίο στο οποίο αυτή η υποχρέωση πρέπει να αποκτήσει συγκεκριμένο περιεχόμενο. Ιδίως σε ζητήματα περιβάλλοντος και δημόσιας υγείας, η λογοδοσία δεν μπορεί να εξαντλείται σε γενικόλογες διαβεβαιώσεις ούτε να υποκαθίσταται από δικαστικές ενέργειες εναντίον εκείνων που ασκούν κριτική.
Η διαφάνεια δεν βλάπτει τον τουρισμό. Η περιβαλλοντική ενημέρωση δεν δυσφημεί τον τόπο. Η δημόσια υγεία αποτελεί λόγο αυξημένης λογοδοσίας, δημοσιοποίησης και ανοχής στον δημόσιο έλεγχο.
Αυτό που υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών δεν είναι η ύπαρξη κριτικής. Είναι η εντύπωση ότι, όταν διατυπώνονται ενοχλητικά ερωτήματα, αντί για πλήρεις απαντήσεις και επίσημα στοιχεία μπορεί να ακολουθήσουν απειλές, αγωγές, μηνύσεις ή πειθαρχικές διαδικασίες.
Οι ανακρίβειες απαντώνται με διορθώσεις. Οι ισχυρισμοί με αποδείξεις. Οι περιβαλλοντικές παραβάσεις με συμμόρφωση και αποκατάσταση.
Και η εξουσία κρίνεται τελικά όχι από το πόσο εύκολα ενεργοποιεί τα νομικά και διοικητικά μέσα που διαθέτει, αλλά από το πόσο καθαρά λογοδοτεί και από το πόση κριτική μπορεί να αντέξει.
Επιμέλεια Σάββας Σεϊταρίδης ✍️
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου